Przepisy pożarowe a hale stalowe. Co każdy inwestor powinien wiedzieć przed budową?

Quick read

  • Wymagania pożarowe wynikają z obciążenia ogniowego.
  • Oddymianie to najczęściej najtańszy sposób na obniżenie wymaganej klasy odporności ogniowej.
  • Zabezpieczenie konstrukcji do R240 (hala 4000 m²) kosztuje ok. 1,5 mln zł – oddymianie wielokrotnie mniej.
  • Brak dostępu do wody pożarowej może podnieść koszt inwestycji o 15–20%.
  • Uzgodnienia pożarowe to rola biura projektowego, nie klienta.
  • Użytkowanie hali niezgodnie z projektem grozi odmową odszkodowania i odpowiedzialnością karną.

Od czego zależą wymagania pożarowe?

Wielu inwestorów zakłada, że kluczową informacją jest powierzchnia hali. Tymczasem projektant pożarowy na pierwszym spotkaniu zadaje zupełnie inne pytania:

  • co będzie produkowane lub składowane w hali,
  • ilu pracowników będzie w środku,
  • jaki sprzęt wjedzie do hali,
  • jak wygląda logistyka wewnętrzna.

To dlatego, że wymagania wynikają z obciążenia ogniowego – wartości wyrażonej w megadżulach na metr kwadratowy (MJ/m²), określającej, ile energii cieplnej wytworzy pożar materiałów znajdujących się w budynku. Ten sam budynek o powierzchni 2500 m² będzie miał zupełnie inne wymagania, jeśli przeznaczony jest do produkcji żywności, produkcji mebli, a jeszcze inne – jeśli składowane będą w nim elementy stalowe.

Hala do składowania stali może zmieścić się w strefie pożarowej o powierzchni nawet 20 000 m² przy klasie E. Hala z tworzywami sztucznymi lub papierem wymaga zupełnie innego podejścia.

Kategoria zagrożenia ludzi też ma znaczenie

Odrębnym parametrem jest kategoria zagrożenia ludzi (ZL). Jeśli w biurze przyległym do hali planowane jest pomieszczenie na ponad 50 osób, budynek przechodzi z kategorii ZL3 do ZL1. Wiąże się to z konkretnymi wymaganiami:

  • co najmniej dwa wyjścia ewakuacyjne z pomieszczenia,
  • minimalna odległość między wyjściami – 5 metrów,
  • drzwi otwierane w kierunku ewakuacji.

To szczegóły, które potrafią wpłynąć na cały układ funkcjonalny obiektu.

Jak obniżyć wymaganą klasę odporności ogniowej?

Obowiązujące przepisy dają inwestorom kilka skutecznych narzędzi, pozwalających zejść do niższej klasy odporności.

System oddymiania

To rozwiązanie, które projektanci pożarowi rekomendują najczęściej jako pierwsze. Składa się z:

  • klap dymowych na dachu (miejsce wywiewu),
  • żaluzji lub rolet napowietrzających (miejsce nawiewu),
  • systemu detekcji pożaru.

Właściwie zaprojektowane oddymianie pozwala w większości przypadków zejść do klasy E – nawet przy obciążeniach ogniowych rzędu 2000–4000 MJ/m². To rozwiązanie ma przy okazji dodatkową zaletę: poprawia doświetlenie wnętrza hali.

Tryskacze

Instalacja tryskaczowa jest bardziej kosztowna, ale w pewnych przypadkach niezbędna. Przepisy pozwalają zwiększyć strefę pożarową o 50% w przypadku zastosowania tryskaczy. Jeśli projekt zakłada halę o powierzchni 6000 m², a bez tryskaczy można wybudować tylko 4000 m², różnica robi się wymierna.

Tryskacze są też nierzadko wymagane przez ubezpieczycieli – niezależnie od przepisów budowlanych. Warto dowiedzieć się o tym przed zakończeniem projektu.

Konstrukcja hybrydowa

Przy obciążeniach ogniowych około 1000 MJ/m² można zastosować sprawdzone rozwiązanie: słupy żelbetowe jako konstrukcja nośna, a na nich bezklasową (lub niskoklasową) konstrukcję dachową.

Przepisy wymagają wtedy klasy R30 dla głównej konstrukcji nośnej, a tę łatwo zapewnić za pomocą żelbetu. Reszta może pozostać lżejsza i tańsza.

Woda do celów przeciwpożarowych – wymóg, o którym inwestorzy często zapominają

Jednym z najczęściej bagatelizowanych zagadnień jest dostęp do wody do zewnętrznego gaszenia pożaru. W miastach sieć hydrantowa zazwyczaj zapewnia wymagane 20 l/s. Problem pojawia się, gdy hala stoi na obrzeżach miasta lub na terenach przemysłowych ze słabą infrastrukturą.

Jeśli hydrant nie zapewnia wymaganego przepływu lub jest za daleko (ponad 75 m od budynku), inwestor musi zadbać o alternatywne rozwiązania. Może to oznaczać:

    • budowę nowego odcinka sieci hydrantowej,
    • instalację zbiornika na wodę pożarową (np. 400–420 m³),
    • budowę przepompowni.

    Sama taka inwestycja to wydatek rzędu 600–700 tys. zł. Przy wartości hali wynoszącej 750 tys. zł oznacza to wzrost kosztu całej inwestycji o blisko 20%.

    Kiedy jest konieczna ściana oddzielenia pożarowego?

    Jeśli hala staje bliżej niż 8, 12 lub 16 metrów od sąsiedniego budynku (odległość zależy od klasy obciążenia ogniowego obu obiektów), konieczne może być zastosowanie ściany oddzielenia pożarowego.

    Tutaj pojawia się ważna techniczna pułapka: płyta warstwowa z wełną mineralną zapewnia parametry EI (szczelność ogniowa i izolacyjność), ale nie ma nośności (parametr R). Tymczasem ściana oddzielenia pożarowego musi być samonośna i posiadać własny fundament.

    Oznacza to konieczność zastosowania:

    • odrębnych słupów stalowych (np. z HEB) mocowanych do fundamentu,
    • lub ściany murowanej albo prefabrykowanej żelbetowej.

    Ekspertyza pożarowa

    Przy kupnie istniejącej hali i zmianie sposobu jej użytkowania inwestor nie zawsze musi doprowadzić obiekt do pełnej zgodności z obowiązującymi przepisami pożarowymi. Przepisy dopuszczają uzyskanie odstępstwa od przepisów na podstawie ekspertyzy rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, zaakceptowanej przez Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej.

    Ekspertyza taka kończy się tabelą: co budynek spełnia, czego nie spełnia i jakie środki zaradcze zostaną zastosowane. Strażak odbierający budynek weryfikuje ją jak checklistę – bez analizowania każdego przepisu od początku.

    Koszt ekspertyzy: od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych, w zależności od skali obiektu. Koszt ewentualnego braku ekspertyzy: utrata ubezpieczenia lub odpowiedzialność karna.

    Z perspektywy realizacji hal stalowych

    Trzy błędy, które w praktyce zdarzają się najczęściej:

    • Zmiana przeznaczenia bez zgłoszenia. Użytkowanie magazynu jako hali produkcyjnej to zmiana sposobu użytkowania, która wymaga uzgodnienia. Przy pożarze ubezpieczyciel sprawdza to w pierwszej kolejności. 
    • Rozmowa z prewenturą zamiast z rzeczoznawcą. Prewentura odbiera gotowy budynek – nie uzgadnia projektu. Uzgodnienia prowadzi rzeczoznawca ds. zabezpieczeń pożarowych razem z biurem projektowym. To dwie różne role i dwie różne grupy strażaków.
    • Ukrywanie obciążenia ogniowego. To nie oszczędność – to przepis na odmowę odszkodowania i, przy wypadku pracownika, odpowiedzialność karną. Projektant, który zna pełne dane, zawsze znajdzie legalne i tańsze rozwiązanie.

    Bezpieczna hala zaczyna się od dobrego projektu

    Przepisy pożarowe dla hal stalowych nie są problemem nie do rozwiązania – są zestawem wymagań, które przy odpowiednim podejściu projektowym można spełnić w sposób optymalny kosztowo. Kluczem jest rzetelna informacja o planowanej działalności przekazana projektantowi na samym początku oraz wybór biura projektowego z doświadczeniem w tej specyficznej dziedzinie.

    Inwestor, który zataił część informacji lub zlecił projekt najtańszemu biuru bez weryfikacji jego kompetencji, może dowiedzieć się o problemach dopiero przy odbiorze – albo, co gorsze, po wypadku lub pożarze. Obydwa scenariusze są znacznie droższe niż solidny projekt od początku.

    Obejrzyj rozmowę z ekspertem

    Tematy poruszone w tym artykule omawiamy szczegółowo w rozmowie z Dawidem Mykiem – inżynierem z wieloletnim doświadczeniem w projektowaniu. Znajdziesz tam konkretne przypadki z realizacji, przykłady błędów i praktyczne wskazówki, których nie ma w żadnym rozporządzeniu.

    Podobne wpisy

    Masz pytania dotyczące hali?

    Umów krótką rozmowę telefoniczną, podczas której możemy wycenić halę oraz omówić zakres konstrukcji, możliwości techniczne i dalsze kroki realizacji.
    Newsletter!
    Rzetelna wiedza o budowie hal
    W newsletterze HalMod przekazujemy sprawdzone informacje techniczne związane z projektowaniem, wyceną i budową hal stalowych. Materiały, które pomagają podejmować świadome decyzje na każdym etapie inwestycji.